Czy zdarzyło Ci się kiedyś, że byłeś tuż przed zaśnięciem, a Twoje ciało nagle gwałtownie drgnęło, jakbyś się poślizgnął lub spadł z wysokości? To odczucie trwa zaledwie chwilę, ale może być na tyle intensywne, że całkowicie Cię wybudzi. Czasami towarzyszy mu silne bicie serca, mimowolny ruch rąk lub nóg, a nawet krótkie wrażenie, że źle stanąłeś na stopniu lub spadasz.
Zjawisko to nazywa się zrywem hipnicznym (lub szarpnięciem hipnagogicznym). Jest to mimowolny skurcz mięśni, który pojawia się podczas przechodzenia ze stanu czuwania do snu. W większości przypadków jest całkowicie normalny i nie oznacza żadnego problemu zdrowotnego.
Co dzieje się, gdy zasypiamy
Kiedy ciało przygotowuje się do snu, oddech zwalnia, tętno spada, a mięśnie stopniowo się rozluźniają. Mózg przechodzi ze stanu czuwania do pierwszych faz snu.
Podczas tego przejścia zmniejsza się świadoma kontrola nad ciałem. Czasami jednak proces ten nie przebiega całkowicie płynnie i układ nerwowy wysyła krótki impuls do mięśni. W rezultacie pojawia się nagłe szarpnięcie, które może objąć jedną kończynę lub całe ciało.
Zryw zwykle trwa zaledwie ułamek sekundy. Niektórzy ludzie ledwo go zauważają, inni natomiast budzą się pod jego wpływem i przez chwilę trudno im ponownie zasnąć.
Dlaczego mamy wrażenie, że spadamy
Wrażenie spadania prawdopodobnie pojawia się dlatego, że mózg interpretuje szybkie rozluźnienie mięśni jako utratę równowagi lub podparcia. W odpowiedzi ciało uruchamia odruchowy skurcz mięśni, którego zadaniem jest przywrócenie stabilności.
W tym samym momencie mogą pojawić się bardzo krótkie obrazy znajdujące się na granicy myśli i snu. Człowiek może mieć wrażenie, że się potknął, nie trafił na stopień, poślizgnął się lub spada. W rzeczywistości szarpnięcie zwykle nie jest wywoływane przez sen to raczej mózg tworzy obraz spadania, aby wyjaśnić sobie nagły ruch ciała.
Istnieje również teoria, że odruch ten pochodzi z czasów, gdy nasi przodkowie spali w mniej bezpiecznych miejscach. Jest to jednak tylko jedna z hipotez i nie uważa się jej za jedyną przyczynę tego zjawiska.
